Υπάρχει τελικά «τροφή για σκέψη» ή μάλλον τροφή που ενισχύει τη σκέψη και η σχέση διατροφής και εγκεφαλικής λειτουργίας αποτελεί πλέον ένα ευρύ πεδίο έρευνας. Σήμερα οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι κάποια θρεπτικά συστατικά, όπως τα λιπαρά, συγκεκριμένα αμινοξέα, βιταμίνες και υδατάνθρακες, επηρεάζουν έντονα τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Τα λιπαρά αποτελούν δομικά στοιχεία των νευρικών κυττάρων, ενώ φαίνεται ότι η αναλογία κορεσμένου και ακόρεστου λίπους στη διατροφή μας μπορεί να επηρεάσει αρκετά τη λειτουργία τους. Παράλληλα φαίνεται ότι τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που περιέχονται στα ψάρια, το λιναρόσπορο και τα καρύδια, ενισχύουν τη μνήμη, συμβάλλουν στην καλύτερη πνευματική λειτουργία και στην πρόληψη της κατάθλιψης. Επίσης, οι υδατάνθρακες , δηλαδή το ψωμί, το ρύζι, τα ζυμαρικά, τα φρούτα, το μέλι και τα γαλακτοκομικά, ρυθμίζουν την έκκριση σεροτονίνης, μιας ορμόνης που μας κάνει να αισθανόμαστε πιο ευτυχισμένοι. Αυτό για το οποίο είμαστε επίσης βέβαιοι είναι ότι το μυαλό μας χρειάζεται αρκετή ενέργεια, καθώς χρησιμοποιεί σχεδόν το 1/5 των θερμίδων του μεταβολισμού μας. Όσο εξελίσσουμε τις γνώσεις μας, τόσο αναδύονται απορίες και σκέψεις για τρόφιμα ή θρεπτικά συστατικά που μπορεί να  επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Σήμερα πραγματοποιούνται αρκετές μελέτες που βασίζονται στη σύγκριση δύο ομάδων ανθρώπων: αυτών που καταναλώνουν ένα τρόφιμο σε συγκεκριμένες ποσότητες και εκείνων που δεν το περιλαμβάνουν καθόλου στη διατροφή τους. Αρκετές τέτοιες έρευνες έχουν εξετάσει τρόφιμα όπως τα σταφύλια, τα βατόμουρα, τη σοκολάτα, το κακάο και το τσάι και έχει βρεθεί ότι συμβάλλουν στην καλύτερη αιμάτωση του εγκεφάλου και στην ενίσχυση της μνήμης και της μάθησης. Προφανώς όμως, αυτά τα τρόφιμα δεν έχουν παρόμοια προέλευση ή γεύση. Αυτό που έχουν κοινό είναι ότι αποτελούν καλές πηγές φλαβονοειδών.

Τα φλαβονοειδή είναι συστατικά των φρούτων, των λαχανικών, της σόγιας, των δημητριακών, του τσαγιού και του κρασιού. Αρχικά, θεωρήθηκε ότι τα φλαβονοειδή δρουν ευεργετικά στον εγκέφαλό μας λόγω της ισχυρής αντιοξειδωτικής τους δράσης. Ο οργανισμός μας όμως απορροφά μόνο μικρές ποσότητες φλαβονοειδών, κάτι που αναδεικνύει ότι πιθανότατα υπάρχουν και άλλοι μηχανισμοί δράσης αυτών των ουσιών στις γνωστικές λειτουργίες.

Αρχικά, αλληλεπιδρούν με σημαντικά βιοχημικά μονοπάτια που είναι υπεύθυνα για τη μετάδοση νευρικών σημάτων στον εγκέφαλο. Παράλληλα, ενισχύουν την αιμάτωση του εγκεφάλου, κάτι που οδηγεί στην αύξηση αιμοφόρων αγγείων και στην ενίσχυση των νευρώνων του Ιππόκαμπου, δηλαδή της δομής του εγκεφάλου που αφορά την μακροπρόθεσμη μνήμη και τη μάθηση. Τέλος, η αντιοξειδωτική τους δράση μειώνει τον αριθμό των ελευθέρων ριζών και προστατεύει τα εγκεφαλικά κύτταρα από το οξειδωτικό στρες. Εντάξτε τρόφιμα όπως τα μούρα, τα σταφύλια, το κακάο, η σοκολάτα και το τσάι στη διατροφή σας, καθώς φαίνεται ότι συμβάλλουν στην πρόληψη ασθενειών όπως η νόσος Αλτσχάιμερ ή η άνοια, καθυστερούν τη γήρανση του μυαλού και βελτιώνουν αρκετά τη μνήμη και τις δεξιότητες σας.

Τον τελευταίο καιρό οι περισσότεροι γιατροί -και κατ’ επέκταση νοσοκομεία και ιατρεία- έχουν εξοπλιστεί με υπολογιστές, smartphones και άλλες συσκευές, θέλοντας να αποφύγουν την πιθανότητα ιατρικού λάθους, καθώς και για να έχουν άμεση πρόσβαση στο ιστορικό των ασθενών, σε πληροφορίες σχετικές με φάρμακα, κλπ. Αλλά όπως συμβαίνει με πολλές… θεραπείες, και αυτή έχει τις «παρενέργειές» της. Γιατροί και νοσοκόμοι δεν συγκεντρώνονται στον ασθενή, αλλά στην οθόνη των gadgets τους -ενίοτε για ιατρική χρήση, αλλά κυρίως για προσωπική- με αποτέλεσμα να περνά σε δεύτερη μοίρα η φροντίδα των ασθενών. Αυτό υποστηρίζει ο Peter J. Papadakos, MD, καθηγητής αναισθησιολογίας, χειρουργικής και νευροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ.

Τα στοιχεία για την «ψηφιακή απόσπαση» και τις επιπτώσεις της είναι λιγοστά, ωστόσο σύμφωνα με μελέτη που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας το 2011, ένα ποσοστό 55% ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού διαφόρων ειδικοτήτων, μιλά στα κινητά τηλέφωνα ή στέλνει sms, κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων, γεγονός το οποίο μπορεί να ενέχει κινδύνους για τον ασθενή.

Σε σχετικό άρθρο στην εφημερίδα New York Times αναφέρονται ενδεικτικά κάποια ανησυχητικά παραδείγματα αυτής της συμπεριφοράς από τους επαγγελματίες της υγειονομικής περίθαλψης. Ένας δικηγόρος περιγράφει μια υπόθεση στην οποία ο πελάτης του παρέλυσε μερικώς ως αποτέλεσμα της χειρουργικής επέμβασης κατά την οποία ο νευροχειρουργός έκανε τουλάχιστον 10 προσωπικές κλήσεις από το κινητό του τηλέφωνο χρησιμοποιώντας ασύρματο ακουστικό. Ένας γιατρός στο Yale-New Haven Hospital αναφέρει ότι μια περιήγηση στους υπολογιστές της μονάδας εντατικής θεραπείας αποδεικνύει μια σειρά από μη-ιατρικές δραστηριότητες, με επισκέψεις στο Amazon, το Gmail, το eBay, το Facebook, κλπ.

Οι επαγγελματίες του ιατρικού χώρου πάντα είχαν «παρεμβολές» από τα beepers και τα τηλέφωνα, αλλά πλέον έχουν μπει στη λογική της άμεσης πρόσβασης στην πληροφόρηση, όχι όμως αποκλειστικά για λόγους δουλειάς και συχνά σε ώρα δουλειάς. Για το λόγο αυτό, κάποια νοσοκομεία περιορίζουν τη χρήση ανάλογων συσκευών σε κρίσιμες περιπτώσεις, ενώ οι ιατρικές σχολές τονίζουν στους φοιτητές το αυτονόητο. Τη σημασία της επικέντρωσης στους ασθενείς και όχι στα gadgets.

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα επισκεφθείτε το γιατρό σας και θα ακούσετε το κινητό του τηλέφωνο να χτυπά, απαιτήστε από αυτόν την απόλυτη συγκέντρωση σε εσάς.

Συνήθως το ού βάρους μας. Σύμφωνα με μελέτες, η μέση αύξηση βάρους κατά τη χειμερινή περίοδο είναι μισό κιλό, ενώ μπορεί να φτάσει τα 3-4 κιλά στις περιπτώσεις ατόμων που ήδη έχουν μεγαλύτερο βάρος από το κανονικό. Ας δούμε όμως πώς συνδέεται ο χειμώνας με την πρόσληψη κιλών.

Οι χαμηλές θερμοκρασίες ανοίγουν την όρεξη, καθώς ο οργανισμός, στην προσπάθεια του να διατηρήσει σε φυσιολογικά επίπεδα τη θερμοκρασία του σώματος, κάνει περισσότερες καύσεις για να παραχθεί θερμότητα. Επιπλέον, ενώ το καλοκαίρι προτιμάμε ελαφριά φαγητά, σαλάτες και φρούτα, το χειμώνα καταναλώνουμε φαγητά πιο λιπαρά και με περισσότερους υδατάνθρακες. Οι κρύες νύχτες συχνά συνοδεύονται από μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ, καθώς το ποτό μας δίνει ένα αίσθημα ζεστασιάς. Στην πραγματικότητα όμως, αυξάνει τη ροή αίματος προς το δέρμα και ελαττώνει σημαντικά την εσωτερική θερμοκρασία του σώματος, δίνοντάς μας ταυτόχρονα παραπάνω θερμίδες. Τέλος, σε αντίθεση με το καλοκαίρι, το οποίο συνοδεύεται από βόλτες και κολύμπι, το κρύο περιορίζει αισθητά την κίνηση, με αποτέλεσμα να λαμβάνουμε περισσότερες θερμίδες από όσες καίμε.

Μελέτες έχουν αναφέρει ότι η αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης οδηγεί στη δυσλειτουργία του κολλαγόνου (ουσία που προσδίδει στο δέρμα συνοχή και ευκαμψία) του δέρματος, προκαλώντας την εμφάνιση καφέ κηλίδων.
Οι χημικές δίαιτες, οι οποίες αποκλείουν ολόκληρες ομάδες τροφίμων, δεν βοηθούν στην υγεία του δέρματος. Η έλλειψη θρεπτικών συστατικών προκαλεί συμπτώματα παρόμοια με εκείνα των δερματοπαθειών. Για παράδειγμα, η έλλειψη βιταμίνης Α (υπάρχει σε ιχθυέλαια, μαργαρίνη, συκώτι, κρόκο αυγού) προκαλεί σκληροδερμία, ενώ τα χαμηλά επίπεδα βιταμινών του συμπλέγματος Β (υπάρχουν σε πουλερικά, ψάρια, πράσινα λαχανικά, αυγά) προκαλούν ερυθρότητα, ευαισθησία, ξηρότητα ή υπερβολική λιπαρότητα. Η έλλειψη βιταμίνης C (καλές πηγές τα εσπεριδοειδή, οι ντομάτες, οι φράουλες, οι πιπεριές, το μπρόκολο, το σπανάκι) μπορεί να δημιουργήσει μικρούς μώλωπες, ενώ το στεγνό και θαμπό δέρμα υποδηλώνει φτωχή πρόσληψη φολικού οξέος (σκουροπράσινα φυλλώδη λαχανικά) και απαραίτητων λιπαρών οξέων (ξηροί καρποί, ιχθυέλαια). Η ακμή συχνά οφείλεται σε έλλειψη ψευδαργύρου (καλές πηγές τα οστρακοειδή, η γαλοπούλα, τα μανιτάρια).

Πολλές φορές μας ενοχλούν οι λεπτές γραμμές που εμφανίζονται γύρω από τα μάτια όταν χαμογελάμε και μάλλον δεν θα έπρεπε, γιατί σύμφωνα με μια γερμανική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychology and Aging, οι εκφράσεις χαράς του προσώπου μάς κάνουν να δείχνουμε πολύ νεότεροι.

Οι Γερμανοί ερευνητές ζήτησαν από 154 άνδρες και γυναίκες διάφορων ηλικιών να μαντέψουν την ηλικία 1000 ανθρώπων μέσα από φωτογραφίες, στις οποίες τα άτομα είχαν ποικίλες εκφράσεις: θυμό, λύπη, χαρά, αγανάκτηση αλλά και ουδέτερο πρόσωπο. Κανένα δεν φορούσε γυαλιά ή make up.  Το εντυπωσιακό ήταν πως οι συμμετέχοντες στην έρευνα υπολόγιζαν με σχετική ακρίβεια την ηλικία στις φωτογραφίες με θυμό, λύπη και ουδέτερη έκφραση. Αντιθέτως στις φωτογραφίες με χαμόγελο εκτιμούσαν ότι το άτομο ήταν αρκετά νεότερο απ’ ότι στην πραγματικότητα.

Μια σουηδική έρευνα έδειξε ότι άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη ή από χρόνιο στρες, φέρουν μια σωματική αλλαγή που σταδιακά προάγει τη γήρανση. Στα άτομα αυτά αναγνωρίστηκε μείωση του μεγέθους των τελομερών, που βρίσκονται στο DNA και αποτελούν τα προστατευτικά άκρα των χρωμοσωμάτων. Καθώς μεγαλώνουμε, τα κονταίνουν, αλλά στα άτομα με στρες και κατάθλιψη αυτό γίνεται  πολύ νωρίτερα.

Πολλές έρευνες έχουν δείξει πόσο σημαντική είναι η καλή ψυχολογία και ο θετικός τρόπος σκέψης  για τον ανθρώπινο οργανισμό. Χαμογελάτε πολύ , παρά τις αντιξοότητες και κάνετε και τους γύρω σας να χαμογελούν.